Thư ta soạn số 89

 

(thng 04.2019)

 

 

 

SỐNG HA

   

 

 

Kh giữ được tm an khi con người v thế giới chung quanh thường xuyn chuyển động, loạn động

Tm dễ vọng động khi quan st, lắng nghe hnh ảnh, m thanh, tin tức (tốt hay xấu, lnh hay dữ, vui hay buồn) d chỉ gin tiếp qua một mn ảnh nhỏ nơi bn viết.

Tm cũng dễ dao động, xc động trước những tiếng ku đau thương của con người, con vật.

C những tiếng tht go khổ đau, mất mt nhn thn v ti sản từ những nạn nhn bo lụt, động đất, lốc xoy, hỏa hoạn cũng như từ tai nạn giao thng, tật bệnh, bom mn chiến tranh, bắn giết v th hận, ganh ght v kỳ thị

Trong khi nền văn minh kỹ thuật của nhn loại bước vo thế kỷ 21 đ pht triển v mở mang v hạn th lng người cng lc cng trở nn hẹp hi, cố chấp, thnh kiến, v cảm, c độc.

Vũ kh của loi người cổ xưa l để tự vệ hoặc săn mồi với từng loi th, nay l những cng cụ giết người hng loạt (hng chục đến hng trăm, hng ức đến hng triệu) chỉ qua một ngn tay lẩy c hoặc nhấn nt.

Người lớn đ by vẽ những tr chơi chiến tranh, kinh doanh vũ kh, khch động hận th để rồi trở thnh nạn nhn của chiến tranh: u lo v hi sợ, đe dọa v bắt nạt, điều đnh v mặc cả để tm sự an ton trong ngưng chiến hay ha bnh (tạm thời).

V lạ thay, khi lng hận th, kỳ thị v hiếu chiến của con người đi đến chỗ xuẩn động nhất th lại được một số đng tn thưởng, cổ v; rồi cng được cổ v, người ta cng hăng say, đin cuồng hơn, lấy sự giết hại, đy đọa cho khổ đau người khc lm thnh tch v để nhn danh giai cấp, tn gio hay sắc tộc được cho l trn hết, l trung tm của tất cả.

 

Đặt mnh trn tất cả, sẽ khng ha được với những người ở dưới.

Đặt mnh bn tri, sẽ khng ha được với những người bn phải; đặt mnh bn phải, sẽ khng ha được với những người bn tri.

Đặt mnh vo giữa, sẽ khng ha được với những người chung quanh.

Thực ra, mỗi người ở đời đều cng lc ở trn, ở dưới, ở bn tri, ở bn phải v ở giữa. Trn-dưới, phải-tri, trước-sau hay ở giữa đều chỉ l một vị tr tương đối v ty theo gc độ v nhn kiến của chủ thể v đối tượng. Tất cả đều hỗ tương, lin hệ, tương thuộc lẫn nhau. Khng c vị tr tối thượng, tối hảo, cố định no dnh ring cho ai. Mọi người đều bnh đẳng trong sự sinh ra, bệnh tật, gi yếu v chết đi; mọi người đều bnh đẳng trong mu lệ (chết v khổ đau). (1)

Điều quan trọng l sống v chết như thế no trong hnh trnh trăm năm đi qua trần gian ny.

Khng cần vay mượn triết l của cc tn gio, chủ nghĩa, học thuyết từng dẫn dắt con người từ mấy ngn năm qua. Chỉ cần tự quan st kinh nghiệm bản thn trong giao tiếp, ứng xử với đồng loại.

Sống ha với người mới c hạnh phc.

Ngoại trừ muốn ẩn dật trong rừng thẳm ni cao, cn như sống với gia đnh, x hội th phải sống ha. Nhưng vo rừng, ln ni ẩn cư m bất ha với thin nhin v mung th th cũng khng thể hạnh phc.

Hạnh phc an vui chỉ c được nếu biết sống ha với người khc. Vợ chồng ha hợp sẽ hạnh phc. Cha-con, mẹ-con ha hợp, sẽ hạnh phc. Hng xm lng giềng ha hợp sẽ hạnh phc. Chủ nhn v nhn vin ha hợp sẽ hạnh phc. X hội ha hợp sẽ hạnh phc.

Nhưng lm thế no để ha được với kẻ khc? Đơn giản l hy tự lm mờ nhạt mnh đi, đừng t đậm ci ti của mnh trước kẻ khc. V lng thương, v mong mỏi hạnh phc an vui đến với người khc m qun mnh đi; đừng cho mnh l quan trọng, cao qu, cn kẻ khc l phụ thuộc, thấp hn.

Lng tự tn, tự đại v nỗ lực tiến thn bất chấp mọi thủ đoạn c thể dẫn người ta đến một chp đỉnh vinh quang no đ, nhưng con đường ấy thường l con đường gập ghềnh, khc khuỷu, nhiều gian nan, đau khổ cho tự thn, v hẳn nhin l gieo rắc khổ đau cho nhiều người khc.

Tự cao, tự mn l mầm mống tạo mu thuẫn, xung đột. Người tự cao tự mn đi đu, đến đu cũng bị người ght v xa lnh; trong khi người biết nhường nhịn v tha thứ, chia sẻ v cho đi, mới ha được với người, gần gũi được với người.

 

Một lần đến, một lần đi, qua cuộc sống mong manh ngắn ngủi ny, hy như suối tm về nơi thấp nhất, như sng chảy về biển cả, như mưa rơi xuống rừng su, cnh đồng, ni cao, thung lũng v sa mạc. Ha, tan.

 

 

 

________________

 

(1) ny từ cu Khng c giai cấp trong dng mu cng đỏ v nước mắt cng mặn như nhau, được cho l của Đức Phật; thường được trch dẫn một cch phổ thng trong cc sch vở của Phật gio Việt Nam, nhưng nguồn gốc từ kinh no th người viết chưa tm ra được. Trong Chương 43, sch Đường Xưa My Trắng của Thiền sư Nhất Hạnh c kể giai thoại Đức Phật độ cho Sunita xuất gia, tựa của chương ny l Mu ai cũng đỏ, nước mắt ai cũng mặn. Cu chuyện Sunita th được tm thấy trong Trưởng Lo Tăng Kệ, Chương XII, Phẩm Mười Hai Kệ, do HT. Thch Minh Chu dịch, khng thấy cu ni về bnh đẳng giai cấp hay hnh ảnh mu v nước mắt. Nhưng tư tưởng về bnh đẳng th được thể hiện qua sự thu nhận người xuất gia lm đệ tử Phật một cch cởi mở, khng phn biệt thnh phần x hội, cũng như php Lục Ha được p dụng trong sinh hoạt Tăng đon; cn tưởng phủ nhận giai cấp, dng di, nơi sinh của hng tự cho l thượng tầng trong x hội Ấn-độ thời Phật th được tm thấy trong Kinh Php C, Phẩm B-la-mn, Cu 376, bản dịch v ch thch của HT. Thch Thiện Siu, như sau: Chẳng phải v bện tc, chẳng phải v chủng tộc, cũng chẳng phải tại nơi sanh m gọi l B-la-mn; nhưng ai hiểu biết chn thật, thng đạt Chnh php, đ l kẻ B-la-mn hạnh phc.  (Ch thch số 205 của dịch giả: B-la-mn (Brahmana) ở đy l tiếng chỉ chung người hnh đạo thanh tịnh, chứ khng phải như nghĩa thng thường chỉ ring về giai cấp đạo sĩ B-la-mn.)

 

 

 

TRỞ LẠI TRANG HỘP THƯ TA SOẠN

 

 


Bi vở đng gp xin gửi về: baivochanhphap@gmail.com
Copyright 2009 Chanh Phap Newspaper
Last modified: 10/26/19